مهدى الهى قمشه اى
116
حكمت عملى ( اخلاق مرتضوى ) ( فارسى )
كلمهء 1 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : طوبى لمن أحسن إلى العباد و تزوّد للمعاد « 1 » . ترجمه : خوشا بر حال آنان كه به بندگان خدا احسان كنند و « به آن احسان » زاد و توشه سفر آخرت مهيّا گردانند . در كلمهء ديگر فرمود : نعم زاد المعاد الإحسان إلى العباد . براى سفر آخرت احسان به خلق توشهاى نيكو است . در كلمهء ديگر فرمود : الإيثار أفضل الإحسان . بهترين احسان آنست كه انسان چيزى را كه خود بدان محتاج است به محتاجان بذل كند و آن را بر خود مقدّم دارد . مستغنى از « شرح » است . كلمهء 2 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : أفضل الشّرف كفّ الأذى و بذل الإحسان « 2 » . ترجمه : بهترين شرافت انسان ترك اذيت و آزار و بذل احسان به خلق است . حضرت عليه السّلام اوّل ترك ظلم و آزار به خلق را موجب شرافت ، دوم نيكى و احسان را سبب عزّت شمرد و در كلمهء ديگر فرمود : خير النّاس من كافى على القبيح
--> ( 1 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 206 ، س 17 ؛ و ط صيدا ، ص 148 ، س 19 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 4 ، ص 241 ، ش 5955 . ( من كلامه عليه السّلام فى حرف الطاء بلفظ الطوبى ) . قوله : در كلمه ديگر فرمود : « نعم زاد . . . » غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 320 ، س 16 ؛ و ط صيدا ، ص 238 ، س 12 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 6 ، ص 161 ، ش 9912 . ( من كلام امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام فى حرف النون بلفظ نعم ) . قوله : در كلمهء ديگر فرمود : « الإيثار . . . » در غرر و درر به چند وجه روايت شده است ، شرح آقا جمال ، ج 1 ، ص 107 ، ش 399 : « الإيثار اشرف الإحسان » ؛ و ص 215 ، ش 861 : « الإيثار غاية الإحسان » ؛ و ص 235 ، ش 951 : « الإيثار أعلى الإحسان » . و ج 2 ، ص 31 ، ش 1705 : « الأيثار أحسن الإحسان و أعلى مراتب الإيمان » . و ج 6 ، ص 34 ، ش 9386 : « من أحسن الإحسان الإيثار » . ( 2 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 89 ، س 2 ؛ و ط صيدا ، ص 64 ، 19 : « افضل الشرف بذل الإحسان » و ايضا غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 97 ، س 1 ؛ و ط صيدا ، ص 71 ، س 12 . و شرح آقا جمال ، ج 2 ، ص 397 ، ش 2993 : « افضل الشرف بذل الإحسان » . و ص 458 ، ش 3285 : « افضل الشرف كفّ الأذى و بذل الإحسان » .